Unikalny zabytek wrócił na swoje miejsce. Zachowało się tylko kilkanaście takich dekoracji

Po latach jedna z części zabytkowego grobu wielkanocnego znów jest dostępna dla wiernych. Można ją oglądać w kościele w Starej Wsi. – To jeden z nielicznych takich obiektów w Polsce – informuje Beskidzkiej Muzeum Rozproszone.

Powrót zabytku po konserwacji

Do kościoła parafialnego Podwyższenia Krzyża Świętego w Starej Wsi wróciła po konserwacji pierwsza część historycznego grobu wielkanocnego. Obiekt znajduje się na szlaku Beskidzkiego Muzeum Rozproszonego.
Tego typu dekoracje należą dziś do rzadkości. W Polsce zachowało się ich zaledwie kilkanaście. W diecezji bielsko-żywieckiej to jedyny znany przykład.

Dzieło z początku XX wieku

Grób powstał w 1901 roku w pracowni malarza Franciszka Gawendy z Bulowic. Wykonano go z polichromowanego drewna, co potwierdza zachowany napis na odwrocie.
Całość składa się z dwóch części. Obecnie w kościele można oglądać większy element, czyli ścianę parawanową. Ma formę iluzjonistycznej architektury przypominającej łuk triumfalny.
W dolnej części przedstawiono dwóch rzymskich żołnierzy stojących przy grobie Chrystusa. Postacie ukazano w lekkim kontrapoście. Mają antyczne zbroje, włócznie i tarcze. Artysta zastosował światłocień oraz impast, aby podkreślić metalowe elementy uzbrojenia.

Scena z ciałem Chrystusa

Centralne pole obrazu ukazuje ciało Chrystusa leżące w kamiennym grobie. Postać częściowo przykrywa biały całun.
Autor zestawił ciemne wnętrze grobu z jasną sylwetką Zbawiciela. Ciało wydaje się unosić w przestrzeni. Układ postaci nawiązuje do gotyckich krucyfiksów. Twarz i włosy mogą przypominać wizerunek z XIV-wiecznego krucyfiksu z klasztoru cystersów w Mogile.

Bogata dekoracja i wpływy historyczne

Górną część konstrukcji tworzy arkada zwieńczona krzyżem. Znajdują się tam ornamenty roślinne, girlandy oraz fantazyjne maski. Na osi umieszczono kartusz z napisem: –Grób Jego będzie chwalebny–. Podtrzymują go dwa anioły z narzędziami męki Pańskiej. Dekoracja nawiązuje do winiet drukarskich z końca XIX wieku. Widać też inspiracje ornamentyką niderlandzką z XVI i XVII wieku.

Druga część straciła pierwotny wygląd

Mniejszy element grobu to edikula, w której wystawiano Najświętszy Sakrament. Przed nią ustawiano dodatkową ściankę z wizerunkami adorujących aniołów.
Ta część była przez lata przemalowywana. W wyniku tych prac utraciła pierwotne walory estetyczne.

Tradycja i rzadki zabytek

Przed reformą liturgiczną Soboru Watykańskiego II oba elementy ustawiano razem na głównym ołtarzu. Starsi parafianie wspominają, że całość robiła duże wrażenie.
Podobne groby wielkanocne powstawały już w epoce baroku. Do dziś zachowały się m.in. w Starym Sączu i Toruniu. Dawniej były powszechne, jednak jako dekoracje okazjonalne rzadko przetrwały.
Grób w Starej Wsi należy do nielicznych zachowanych przykładów tej tradycji. Można go oglądać w kościele do 19 kwietnia.