Zrujnowały kolejny ogród. Kiedy to się skończy?

Dziki wchodzą na posesje, mieszkańcy boją się wyjść z domów. Urzędy mają związane ręce?

Dziki coraz śmielej pojawiają się wśród zabudowań na Żywiecczyźnie. Niszczą ogrody, uszkadzają ogrodzenia i podchodzą pod same domy. Problem dotyczy kilku gmin, a samorządy mają ograniczone możliwości skutecznego reagowania. Nawet wydane decyzje o odstrzale redukcyjnym nie oznaczają, że zwierzęta można po prostu usunąć z terenów zamieszkałych. Dobrym przykładem jest Zarzecze w gminie Łodygowice, gdzie w sobotę, 14 listopada, dziki ponownie żerowały w jednym z ogrodów w centrum miejscowości.

Dziki coraz bliżej domów. Problem w kilku gminach

Obecność dzików wśród zabudowań od dawna nie jest problemem jednej miejscowości. Z podobnymi sytuacjami mierzą się mieszkańcy różnych części Żywiecczyzny.

Skala zjawiska sprawiła, że samorządy zaczęły występować o zezwolenia na odstrzał redukcyjny. Takie decyzje wydano między innymi dla Żywca oraz gmin Jeleśnia, Świnna i Łodygowice.

To pokazuje, że problem wykracza poza granice pojedynczej gminy. Zwierzęta coraz częściej pojawiają się w miejscach, w których ich obecność oznacza nie tylko szkody materialne, ale również obawy o bezpieczeństwo ludzi.

Samorządy próbują reagować, jednak dostępne rozwiązania okazują się trudne do zastosowania tam, gdzie dziki spacerują między domami.

Zarzecze. Dziki w ogrodzie w samym centrum miejscowości

Jednym z miejsc, w których problem jest szczególnie odczuwalny, jest Zarzecze w gminie Łodygowice.

W sobotę, 14 listopada, dziki ponownie pojawiły się w jednym z ogrodów w centrum miejscowości. Zwierzęta żerowały na prywatnej posesji, nie przejmując się bliskością ludzi i zabudowań.

Mieszkańcy opowiadają o zniszczonych ogrodzeniach, rozkopanych ogrodach i zwierzętach, które bez większych przeszkód przedostają się na podwórka.

Największym problemem nie są jednak straty materialne, lecz strach.

Zdarza się, że mieszkańcy obawiają się wyjść z domu, ponieważ dziki przebywają bezpośrednio na ich posesji. Nie wiedzą, jak zwierzęta zareagują na próbę przepędzenia ani czy spotkanie z nimi nie zakończy się niebezpieczną sytuacją. Niektórzy mówią wprost, że czują się terroryzowani przez dziką zwierzynę.

Zezwolenia są, ale co z ich wykonaniem?

Na Żywiecczyźnie wydano już kilka decyzji umożliwiających odstrzał redukcyjny dzików.

W przypadku gminy Łodygowice starosta żywiecki Adrian Midor wydał w sierpniu zgodę na odstrzał maksymalnie 50 osobników. Decyzja obowiązuje do 30 czerwca 2029 roku.

Wcześniej podobne decyzje wydano dla Żywca i Jeleśni, a zezwolenie uzyskała również gmina Świnna. Nie oznacza to jednak, że samorządy mogą natychmiast rozwiązać problem.

Samo uzyskanie zgody jest jedynie etapem procedury. Najtrudniejsze okazuje się przeprowadzenie skutecznej i bezpiecznej interwencji w miejscu, w którym zwierzęta przebywają tuż obok ludzi.

To właśnie tutaj pojawia się problem ograniczonych możliwości działania urzędów.

Dlaczego nie można po prostu odstrzelić dzików?

Odstrzał dzików wśród zwartej zabudowy wiąże się z poważnym ryzykiem. Prawo łowieckie co do zasady zabrania strzelania do zwierzyny w odległości mniejszej niż 150 metrów od zabudowań mieszkalnych. Znaczenie mają również warunki konkretnej decyzji administracyjnej i zasady bezpiecznego używania broni.

W praktyce oznacza to, że pojawienie się dzika na podwórku, przy drodze czy w pobliżu placu zabaw nie daje automatycznie możliwości przeprowadzenia odstrzału. Alternatywą bywają odłowy, ale również one wymagają odpowiedniego sprzętu, wykonawców i pieniędzy. Dodatkowe ograniczenia wynikają z przepisów dotyczących zwalczania afrykańskiego pomoru świń.

Samorządy nie mogą więc działać dowolnie. Muszą poruszać się w ramach procedur, które nie zawsze pozwalają szybko zareagować na zagrożenie zgłaszane przez mieszkańców.

Problemem jest również podział odpowiedzialności i finansowanie działań. Decyzję o odstrzale redukcyjnym wydaje starosta, ale nie oznacza to, że automatycznie zapewnia wykonawcę i pieniądze na przeprowadzenie całej operacji. W praktyce organizacja i sfinansowanie działań, często w formie przetargowej, spoczywa na samorządzie, który musi znaleźć uprawnionych wykonawców i zapewnić bezpieczne warunki interwencji. Osobną kwestią jest odpowiedzialność za szkody wyrządzane przez dziki – zależy ona między innymi od tego, czy nieruchomość znajduje się w granicach obwodu łowieckiego. Powstaje więc sytuacja, w której mieszkańcy oczekują natychmiastowej pomocy, a urzędy muszą mierzyć się nie tylko z ograniczeniami prawnymi, ale również z kosztami i organizacją całego przedsięwzięcia.

Gmina Łodygowice podejmowała działania

Przykład Łodygowic pokazuje, że problem nie wynika po prostu z braku zainteresowania ze strony lokalnych władz.

Urząd Gminy już w czerwcu informował o zgłoszeniach dotyczących dzików przemieszczających się między domami oraz w pobliżu dróg i chodników.

Wójt Tadeusz Karolini wystąpił o zezwolenie na odstrzał redukcyjny, które następnie zostało wydane przez starostę żywieckiego. Samorząd informował również o współpracy z Kołem Łowieckim „Puszczyk”. Jednym z proponowanych działań jest udostępnianie mieszkańcom odstraszaczy zapachowych w uzasadnionych przypadkach.

To jednak nie daje gwarancji, że dziki przestaną pojawiać się na prywatnych posesjach.

Mieszkańcy oczekują skutecznych rozwiązań

Sytuacja w Zarzeczu pokazuje szerszy problem, przed którym stoją samorządy Żywiecczyzny.

Z jednej strony są mieszkańcy, którzy chcą bezpiecznie korzystać z własnych ogrodów i podwórek. Z drugiej – urzędy, które nawet po uzyskaniu odpowiednich zezwoleń nie zawsze dysponują prostym i szybkim sposobem usunięcia zwierząt z terenów zabudowanych.

Pytanie nie brzmi więc wyłącznie, czy wydano zgodę na odstrzał, ale przede wszystkim, czy istnieją realne możliwości jej skutecznego wykonania.

Dla mieszkańców, którzy obawiają się wyjść przed własny dom, najważniejsze są bowiem nie kolejne decyzje administracyjne, lecz konkretne efekty działań.