Jeszcze niedawno śmieci i szczury. Teraz bielskie slumsy czeka wielka przemiana

Wybite szyby, zdewastowane mieszkania, sterty śmieci i szczury. W takich warunkach jeszcze kilka miesięcy temu mieszkali tam ludzie, choć nie powinno ich tam już być. Teraz dawne osiedle socjalne przy ulicy Sobieskiego w Bielsku-Białej ma zostać gruntownie przebudowane. 

Żyli w ruinach. Obok biegały szczury

W maju tego roku nasza reporterka Izabela Janoszek odwiedziła dawne osiedle socjalne w Wapienicy, nazywane od lat bielskimi slumsami. Zastała tam trójkę ludzi, którzy mimo formalnego opróżnienia budynków nadal w nich przebywali. ZGM potwierdzał wówczas, że budynki są prawnie niezamieszkane, a przebywające w nich osoby nie mają do tego tytułu prawnego.

Pan Rysiek, pan Piotrek i pani Bogusia mieszkali w zdewastowanych pomieszczeniach, pozbawionych podstawowych wygód. Wokół piętrzyły się śmieci, które regularnie podrzucano na teren osiedla. Między odpadami biegały szczury.

– Wyszedłem z więzienia, gdzie mam iść? Na ulicę? – pytał w rozmowie z naszą reporterką pan Rysiek, który wcześniej mieszkał na tym osiedlu z rodziną.

Z kolei pan Piotrek trafił do pustostanu po pobycie w schronisku dla osób bezdomnych w Cieszynie.

Osiedle stało się również nielegalnym wysypiskiem odpadów. W maju informowaliśmy o interwencji straży miejskiej, która dzięki monitoringowi zarejestrowała mężczyznę wyrzucającego na ten teren odpady budowlane.

Nie wiadomo, czy osoby, z którymi rozmawialiśmy kilka miesięcy temu, nadal przebywają w opuszczonych budynkach. Jedno jest pewne: teren ma zostać gruntownie przebudowany.

Czytaj: Slumsy przy Sobieskiego. Ludzie „mieszkają” tutaj pośród śmieci i szczurów

Od osiedla socjalnego do enklawy biedy

Historia tego miejsca sięga lat 90. XX wieku. To wtedy w Wapienicy powstało osiedle socjalne, przeznaczone między innymi dla osób eksmitowanych z dotychczas zajmowanych mieszkań. Warunki od początku były bardzo skromne. W pięciu niewysokich blokach urządzono ponad sto niewielkich lokali. Niektóre miały zaledwie kilkanaście metrów kwadratowych, a z łazienek i toalet korzystało wspólnie kilka rodzin.

Z czasem osiedle stało się miejscem koncentracji problemów społecznych. Wielu z jego mieszkańców zmagało się z bezrobociem i ubóstwem. Tym sposobem osiedle zaczęto określać mianem enklawy bielskiej biedy, a później po prostu slumsami.

O potrzebie jego gruntownej przebudowy mówiło się od lat. Na przełomie 2020 i 2021 roku miasto rozpoczęło przygotowania do inwestycji. Powstała dokumentacja projektowa, uzyskano pozwolenia na budowę, ale realizacja przedsięwzięcia przeciągała się.

Jeszcze w październiku 2023 roku w pięciu budynkach znajdowały się 33 zamieszkane lokale, z czego 12 zajmowano bez tytułu prawnego. Pozostałe 21 na podstawie umów najmu. Dopiero w grudniu 2025 roku władze miasta poinformowały, że wszystkie sześć budynków objętych planowaną inwestycją zostało opróżnionych.

Jak pokazał jednak nasz majowy reportaż, formalne zakończenie przekwaterowań nie oznaczało, że w pustostanach nie było już ludzi.

Zamiast ciasnych mieszkań lokale komunalne

Teraz ZGM jest na etapie poszukiwania wykonawcy przebudowy. Przetarg ogłoszono 21 września.Inwestycja obejmuje sześć budynków przy ulicy Sobieskiego: 430A, 432, 434, 436, 438 i 442.

Pięć dawnych bloków socjalnych zostanie gruntownie przebudowanych i nadbudowanych o dodatkową kondygnację. Zmieni się również układ mieszkań. Zamiast niewielkich pomieszczeń o niskim standardzie powstaną większe, samodzielne lokale komunalne, wyposażone we własne łazienki.

Prace obejmą również szósty budynek, przy ul. Sobieskiego 430A, który nie zostanie nadbudowany. To obiekt dużo starszy od pozostałych, który po przebudowie ma zachować swój odrębny styl. 

Wszystkie obiekty mają zostać ocieplone i podłączone do miejskiej sieci ciepłowniczej. Zaplanowano wymianę instalacji oraz kompleksowe wykończenie mieszkań.

Zmieni się także otoczenie budynków. Powstaną drogi wewnętrzne, chodniki, miejsca parkingowe i przestrzenie rekreacyjne. Przewidziano również uporządkowanie zieleni oraz montaż monitoringu wizyjnego.

Docelowo kompleks będzie liczył 92 mieszkania komunalne, przeznaczone dla osób oczekujących na przydział lokalu z zasobów miejskich oraz uprawnionych do otrzymania mieszkania zamiennego.

Ponad 35 milionów złotych. Skąd pieniądze?

Przebudowa osiedla będzie jedną z większych inwestycji mieszkaniowych realizowanych przez Bielsko-Białą. Jeszcze w 2023 roku koszt przedsięwzięcia szacowano na około 22 mln zł. Po aktualizacji kosztorysów i rozszerzeniu zakresu inwestycji kwota znacząco wzrosła. Z odpowiedzi władz miasta na interpelację radnego Konrada Łosia wynika, że w maju 2025 roku wartość całego przedsięwzięcia określono na ponad 35,7 mln zł.

Najważniejszym źródłem finansowania będzie bezzwrotne wsparcie z Banku Gospodarstwa Krajowego. Na liście opublikowanej w marcu tego roku inwestycji przyznano blisko 28,6 mln zł z Funduszu Dopłat. To 80 procent kosztów wynikających ze wspomnianego kosztorysu. Pozostałą część ma sfinansować Bielsko-Biała.

Kiedy znikną bielskie slumsy?

Niedawno ZGM ogłosił przetarg na przebudowę osiedla. Oferty mogą spływać do 19 listopada. Zgodnie z warunkami zamówienia realizacja inwestycji ma potrwać 26 miesięcy.

Wczoraj ZGM ogłosił osobny przetarg na zebranie i wywiezienie odpadów zalegających w budynkach przy Sobieskiego.