Znaczące odkrycie w bielskiej Kamienicy. Cenne pozostałości ukryte pod farbą!

W kościele św. Małgorzaty w Kamienicy odkryto zabytkową dekorację malarską. Malowidła były ukryte pod późniejszymi warstwami farby. Odkrycia dokonała konserwatorka dzieł sztuki Daria Pilch.

Stare zdjęcia wskazywały, gdzie szukać

Prace remontowe i konserwatorskie w kościele mają przywrócić wnętrzu historyczny wygląd. Ich celem jest oczyszczenie ścian oraz odtworzenie dekoracji widocznych na dawnych fotografiach.

Badania, które miały sprawdzić, czy pod obecnymi warstwami farby zachowały się starsze malowidła, zlecił miejski konserwator zabytków.

– Stare zdjęcia pokazywały bogate zdobienia ornamentalne ścian i sklepień kościoła. Prace badawcze wykonane w kwietniu i maju na zlecenie proboszcza przez konserwator dzieł sztuki Darię Pilch potwierdziły, że dawne dekoracje malarskie zostały zachowane – mówi miejski konserwator Jacek Konieczny.

Pierwsze odkrycie pojawiło się podczas usuwania kamiennej okładziny za ołtarzem. Wtedy odsłonięto zachowaną oryginalną dekorację malarską. Badania potwierdziły także obecność dawnych zdobień na ścianach bocznych i sklepieniu prezbiterium.

Malowidła na nietypowym podłożu

Szczególnie ciekawa okazała się technologia wykonania dekoracji. Jak wyjaśnia Daria Pilch, pod malowidłami odkryto izolację bitumiczną o ryflowanej, pofalowanej strukturze. Miała ona usztywniać konstrukcję, zapewniać wentylację muru i odprowadzać nadmiar wilgoci oraz wodę opadową, która mogła przedostawać się spod okrągłego okna prezbiterium.

Izolację zamocowano przy użyciu kotew, drutów i metalowych elementów. Dopiero na tak przygotowanym podłożu wykonano tynk wapienno-piaskowy, a na nim dekorację malarską o charakterze raportowo-dywanowym.

Dekoracja jest wstępnie datowana na 1914 rok. Fachowcy przypisują jej autorstwo Ferdynandowi Kolingowi z Nowego Iczyna. W 1927 roku, podczas przebudowy przejść do zakrystii, część ścian została przemurowana, a dekorację przemalowano. Zachowano jednak jej pierwotny układ kompozycyjny, wprowadzając tylko niewielkie zmiany stylistyczne.

Neogotyk i secesja w jednej świątyni

– Odsłonięte malowidła stanowią cenny przykład prowincjonalnej dekoracji sakralnej z początku XX wieku, łączącej tradycyjne formy neogotyckie z rozwiązaniami dekoracyjnymi charakterystycznymi dla okresu secesji. Odkrycie stanowi również istotny wkład w poznanie historii świątyni oraz technik dekoracyjnych stosowanych w architekturze sakralnej początku XX wieku – podkreśla Daria Pilch.

Przez lata dekoracje były przemalowywane, przekształcane i uszkadzane podczas kolejnych prac budowlanych. Mimo to zachowały czytelną kompozycję i wysokie walory artystyczne. Teraz wymagają prac konserwatorskich, w tym uzupełnienia warstwy malarskiej oraz rekonstrukcji brakujących fragmentów.

Kościół zbudowany dla cesarza

Jak informuje historyk Piotr Kenig, neogotycki kościół św. Małgorzaty w Kamienicy przy ulicy Karpackiej został zbudowany w latach 1897-1898. Powstał dla uczczenia jubileuszu 50-lecia panowania cesarza Franciszka Józefa I.

Ceglana świątynia zastąpiła starszy, drewniany kościół z 1547 roku. Stał on co najmniej do 1899 roku w dolnej części obecnego cmentarza. Później został rozebrany.