Tajemnice „Muzyka”. Odkrywamy Państwową Szkołę Muzyczną w Bielsku-Białej

W ramach obchodów Polskiej Stolicy Kultury zaglądamy do miejsc, które na co dzień mijamy, ale rzadko mamy okazję poznać od środka. Tym razem odwiedzamy Zespół Państwowych Szkół Muzycznych im. Stanisława Moniuszki w Bielsku-Białej – popularny „Muzyk”, instytucję od dekad wpisaną w kulturalny krajobraz miasta. Już od progu wiadomo, że to nie jest zwykła szkoła.

Od sceny po kulisy

– Chodźcie, pokażę Wam najmroczniejsze miejsca w Bielskiej Szkole Muzycznej – mówi Monika Handzlik na filmie, który nagraliśmy podczas wizyty w bielskim Muzyku. I rzeczywiście, zaglądamy tam, gdzie zwykle nie dociera publiczność.

Najpierw jednak trafiamy do serca szkoły – sali koncertowej. To właśnie ona uchodzi za jedną z najlepiej brzmiących przestrzeni na Podbeskidziu. Muzycy podkreślają jej wyjątkową akustykę, która sprawia, że każdy dźwięk wybrzmiewa tu z niezwykłą klarownością. Nic dziwnego, że odbywają się tu najważniejsze koncerty w mieście – od muzyki klasycznej, przez jazz, aż po projekty nowoczesne.

Jest też rozwiązanie, które robi wrażenie nawet na osobach spoza świata muzyki – specjalna winda do transportu fortepianów. To jedyne takie urządzenie w regionie, pozwalające bezpiecznie i sprawnie przemieszczać ciężkie instrumenty bezpośrednio na scenę.

Schodząc niżej, trafiamy do miejsc, które nazywa się „katakumbami”. To przestrzeń, w której przechowywane są instrumenty wycofane z codziennego użytku. Choć dziś milczą, każdy z nich ma swoją historię – koncertów, prób i kolejnych pokoleń kształconych uczniów.

Szkoła z historią

Historia „Muzyka” sięga pierwszych powojennych lat. Szkoła powstała w latach 1945–1946 jako jedna z pierwszych placówek muzycznych na południu Polski. Jej utworzenie było odpowiedzią na ogromną potrzebę odbudowy życia kulturalnego po II wojnie światowej.

W kolejnych dekadach szkoła dynamicznie się rozwijała. Ważne zmiany organizacyjne wprowadzano m.in. w 1966 i 1978 roku, a współczesny kształt instytucji ukształtował się po 2013 roku. Dziś funkcjonuje ona jako Zespół Państwowych Szkół Muzycznych, obejmujący kilka poziomów kształcenia – od szkoły I stopnia po ogólnokształcącą szkołę muzyczną II stopnia.

Od początku swojej działalności szkoła nie tylko kształciła muzyków, ale też współtworzyła środowisko artystyczne regionu. To tutaj rodziły się inicjatywy, które z czasem przerodziły się w ważne wydarzenia kulturalne miasta.

Od klasyki do jazzu

Jednym z ciekawszych rozdziałów historii szkoły jest rozwój jazzu. Już w latach 60. XX wieku, za czasów dyrektora Kazimierza Dudy, wprowadzono do programu elementy muzyki jazzowej. W tamtym czasie był to odważny krok – jazz w realiach PRL-u wciąż bywał postrzegany jako muzyka „z Zachodu”.

To właśnie w Bielsku-Białej powstał Kwartet Jazzowy Andrzeja Zubka, który w 1967 roku został wyróżniony na festiwalu Jazz nad Odrą. Zespół ten dał początek późniejszemu Silesian Jazz Quartet i miał wpływ na rozwój edukacji jazzowej w Polsce. Dziś ta tradycja jest nadal żywa. Szkoła pozostaje naturalnym zapleczem dla Bielskiej Zadymki Jazzowej – jednego z najważniejszych festiwali jazzowych w kraju. W 2026 roku placówka została uhonorowana festiwalową nagrodą Anioła Jazzu, co stanowi symboliczne podsumowanie jej wkładu w rozwój muzyki w regionie.

80 lat tradycji

Rok szkolny 2025/2026 to dla bielskiego Muzyka czas szczególny – szkoła obchodzi jubileusz 80-lecia istnienia. Z tej okazji zaplanowano liczne koncerty, wydarzenia i spotkania absolwentów. Finał obchodów odbędzie się w czerwcu 2026 roku. To moment nie tylko świętowania, ale też refleksji nad historią szkoły i jej wpływem na kolejne pokolenia muzyków.

Znani absolwenci

Przez mury szkoły przewinęły się tysiące uczniów. Wśród nich znaleźli się artyści, którzy z powodzeniem działają na scenach w Polsce i za granicą. Do najbardziej rozpoznawalnych należą Paweł Golec i Łukasz Golec, twórcy zespołu Golec uOrkiestra. Szkoła kształciła także wielu muzyków jazzowych, instrumentalistów i wokalistów, a jej absolwenci trafiają do renomowanych uczelni muzycznych oraz orkiestr. Wśród młodszego pokolenia warto wspomnieć o Tymonie Kosmie – wibrafoniście związanym z nową sceną jazzową – czy Mateuszu Dubielu, finaliście XIX Międzynarodowego Konkursu Chopinowskiego. Znani absolwenci to także Beata Przybytek, Jan Pieniążek, Kasia Pietrzko, Trio The Three X.

Miejsce, które wciąż żyje

Dziś Zespół Państwowych Szkół Muzycznych im. Stanisława Moniuszki w Bielsku-Białej to nie tylko szkoła. To miejsce koncertów, spotkań i pierwszych artystycznych doświadczeń. To tu młodzi muzycy stawiają pierwsze kroki na scenie, często zanim trafią na największe estrady. To jedno z tych miejsc, które najlepiej pokazują, czym naprawdę jest kultura naszego miasta.

Odkrywamy dalej

W ramach Polskiej Stolicy Kultury będziemy nadal odwiedzać i pokazywać ciekawe miejsca w Bielsku-Białej. Niedawno zaglądaliśmy do Zamku Sułkowskich, a przed nami kolejne odkrycia. Bo Bielsko-Biała ma jeszcze wiele historii do opowiedzenia.