Porozumienie miało zakończyć spór ws. smrodu w Lipniku. Tak się nie stało

Miało być porozumienie między miastem a mieszkańcami Lipnika w sprawie przyszłości Zakładu Gospodarki Odpadami. Zamiast podpisania dokumentu pojawiły się jednak nowe zastrzeżenia strony społecznej. Przedstawiciele Rady Osiedla Lipnik, lokalnych stowarzyszeń, OSP i ROD oraz radny Rady Miejskiej Paweł Pajor poinformowali prezydenta Bielska-Białej, że nie mogą zaakceptować wersji porozumienia przedstawionej przez Urząd Miejski 10 września.

Odór w Lipniku nie jest sprawą nową. Ale był plan, by zawrzeć porozumienie strony społecznej i miasta w sprawie m.in. planowanych inwestycji, które mogą ograniczyć to zjawisko. Tak się jednak nie stało. Pismo w tej sprawie zostało złożone 17 września. Jego autorzy chcą powrotu do wcześniej uzgodnionego kształtu dokumentu. Ich główny zarzut dotyczy tego, że w nowej wersji pojawiły się zapisy, które – jak ocenia strona społeczna – nie były z nią wcześniej uzgadniane i mogą zmienić znaczenie wcześniejszych ustaleń. Szczególnie istotna jest kwestia terminów oraz możliwości przesuwania realizacji inwestycji mających ograniczyć uciążliwości odorowe ZGO.

„Nie” dla zapisów, które mogą odsuwać inwestycje

Spór dotyczy konkretnych zapisów zaproponowanych przez miasto. Wśród nich znajduje się deklaracja realizacji określonych działań przez ZGO „w ramach możliwości technicznych, organizacyjnych, formalno-prawnych i finansowych”. Strona społeczna obawia się, że takie sformułowanie może w przyszłości pozwolić na uzasadnianie opóźnień w realizacji inwestycji.

Wcześniejszy projekt porozumienia zawierał znacznie bardziej szczegółowe zapisy dotyczące modernizacji zakładu. Chodziło między innymi o budowę instalacji fermentacji metanowej odpadów komunalnych, modernizację systemu napowietrzania i filtracji powietrza z kompostowni, budowę czterech bioreaktorów wraz z halą przyjęcia oraz instalacją filtracji powietrza, a także rozwiązania związane z magazynowaniem, oczyszczaniem, spalaniem i sprężaniem biometanu. Celem tych działań ma być ograniczenie emisji zapachów poza teren zakładu.

To właśnie konkrety są dla mieszkańców kluczowe. ZGO samo informuje, że planowana modernizacja, której jednym z najważniejszych elementów jest biogazownia przetwarzająca odpady komunalne, ma zmniejszyć uciążliwości zapachowe. Spółka podkreśla również, że projekt był konsultowany z przedstawicielami mieszkańców Lipnika.

Rada Społeczna ma kontrolować realizację ustaleń

Kolejnym punktem spornym jest Rada Społeczna. Strona społeczna chce, aby została ona powołana już teraz, jako element porozumienia. Wcześniejszy projekt przewidywał natomiast jej utworzenie w określonych okolicznościach w trakcie modernizacji – po pisemnym wniosku strony społecznej oraz pojawieniu się „chęci i potrzeby” jej powołania. Rada miałaby liczyć od pięciu do dziesięciu osób.

Mieszkańcy chcą więc nie tylko deklaracji dotyczących modernizacji ZGO, ale również mechanizmu społecznej kontroli nad tym, jak te deklaracje będą realizowane.

Monitoring i badanie zapachów

W projekcie porozumienia znalazły się także zapisy dotyczące monitorowania funkcjonowania instalacji. Mowa między innymi o kontroli warunków pogodowych, podciśnienia i zawartości tlenu na składowisku, temperatury fermentacji, parametrów procesu oraz ilości i składu produkowanego biogazu. Przewidziano również możliwość wykonywania na żądanie strony społecznej, maksymalnie dwa razy w roku, badań emisji zapachowej.

Dla mieszkańców Lipnika to ważny element, ponieważ problem odorów od lat jest jednym z głównych punktów konfliktu wokół ZGO. Strona społeczna chce, by zapisy porozumienia nie były jedynie deklaracją, ale dawały możliwość sprawdzania postępów prac i reagowania na opóźnienia.

Elektrownia, biometanownia i audyt kompostowni

W piśmie skierowanym do prezydenta miasta mieszkańcy domagają się przedstawienia aktualnego stanu decyzji, pozwoleń oraz harmonogramów dotyczących najważniejszych przedsięwzięć. Chodzi przede wszystkim o zakup elektrowni składowiskowej, budowę biometanowni oraz realizację audytu kompostowni. Strona społeczna chce wiedzieć, na jakim etapie są te zadania i kiedy faktycznie można spodziewać się ich realizacji.

Nie jest to wyłącznie kwestia przyszłych planów. ZGO prowadzi już działania inwestycyjne i modernizacyjne. Spółka deklaruje, że przebudowa zakładu ma poprawić sposób zagospodarowania bioodpadów oraz ograniczyć uciążliwości zapachowe.

Jest też kwestia zieleni izolacyjnej

Wcześniejsze ustalenia obejmowały także utworzenie strefy zieleni izolacyjnej pomiędzy infrastrukturą ZGO a terenami zamieszkania i obiektami użyteczności publicznej w Lipniku. W projekcie wskazywano termin realizacji do końca 2032 roku. Tak odległa perspektywa również budzi zastrzeżenia strony społecznej. Mieszkańcy chcą przede wszystkim, aby porozumienie precyzyjnie określało, co ma zostać zrobione, w jakim terminie i kto będzie odpowiadał za realizację poszczególnych punktów.

30 września ma być nowe podejście do rozmów

Strona społeczna postawiła konkretny termin. W piśmie do prezydenta wnosi o doprowadzenie do 30 września do podpisania porozumienia w pierwotnie uzgodnionym kształcie oraz jednoczesne powołanie Rady Społecznej. Domaga się również pilnego spotkania Zespołu ds. Uciążliwości Odorowej.

Dokument podpisali Sławomir Glaser, przewodniczący Rady Osiedla Lipnik, Renata Lejawka ze Stowarzyszenia Atmosfera, Maciej Zuber ze Stowarzyszenia Lipnik, Grzegorz Konieczny z OSP, Marta Sroka z ROD Lipnik oraz radny Paweł Pajor. Na razie więc zamiast podpisania porozumienia mamy kolejny etap negocjacji. Sedno problemu pozostaje jednak niezmienne: mieszkańcy chcą konkretnych inwestycji, które ograniczą uciążliwości zapachowe ZGO, oraz zapisów pozwalających kontrolować, czy i kiedy te inwestycje rzeczywiście zostaną wykonane.