Przyjechali chasydzi. Szukają śladów swoich przodków

Stary cmentarz żydowski w Cieszynie odwiedzili chasydzi związani z dynastią Panethów. Przyjechali, by odwiedzić groby przodków rodziny, której historia związana jest między innymi z Bielskiem i Cieszynem. Trwają także poszukiwania miejsca pochówku Josefa Panetha, ojca jednego z najbardziej znaczących rabinów wywodzących się z Bielska – Jechezkela Panetha.

Goście są zwolennikami cadyka Elimelecha Cwi Panetha, a ich wspólnota ma obecnie swoją siedzibę w izraelskim Bnei Brak. Wizyta w Cieszynie nie była przypadkowa. Zanim w Bielsku powstał własny cmentarz żydowski, tamtejsi Żydzi byli chowani właśnie w Cieszynie. Dlatego na starym cmentarzu znajdują się najstarsze groby członków rodziny Panethów.

Chasydzi odwiedzili między innymi grób Mojżesza, brata Jechezkela Panetha. Nadal poszukiwany jest natomiast grób ich ojca, Josefa.

Z Bielska na urząd naczelnego rabina Siedmiogrodu

Jechezkel Paneth urodził się w Bielsku w 1783 roku. Jego ojciec Josef był zamożnym dzierżawcą, ale posiadał również rozległe wykształcenie religijne. To właśnie on zadbał o edukację syna, wysyłając go na naukę na Morawy, a następnie do Czech.

Później Jechezkel trafił do Leska, gdzie zetknął się z chasydyzmem. Jednym z jego najważniejszych duchowych nauczycieli został Menachem Mendel z Rymanowa. Decyzja o związaniu się z ruchem chasydzkim nie spotkała się początkowo z aprobatą ojca. Jechezkel bronił swojego wyboru w liście z 1805 roku, który z czasem zyskał szczególne znaczenie w środowisku chasydzkim.

Paneth był później rabinem Ustrzyk Dolnych, a następnie Tarcalu. Najważniejszy etap jego działalności rozpoczął się w 1823 roku, kiedy został naczelnym rabinem Siedmiogrodu z siedzibą w Karlsburgu, dzisiejszej Alba Iulia w Rumunii. Funkcję sprawował aż do śmierci w 1845 roku.

Początek znanej dynastii

Jechezkel Paneth zapoczątkował rodzinę rabiniczną, która odegrała istotną rolę w historii chasydyzmu w Siedmiogrodzie. Jego synowie zostali rabinami, a najmłodszy – Menachem Mendel Paneth stworzył dynastię chasydzką Deés.
Potomkowie rodziny w kolejnych pokoleniach wiązali się z innymi znanymi dynastiami chasydzkimi Europy Środkowo-Wschodniej.

– Biografia Jechezkela Panetha jest szczególnie interesująca z punktu widzenia historii Żydów Bielska. Urodził się bowiem w czasie, kiedy miejscowa społeczność żydowska była jeszcze stosunkowo niewielka i daleko jej było do znaczenia, jakie osiągnęła w XIX i na początku XX wieku. Jego życie łączy zarazem kilka bardzo różnych światów żydowskich przełomu XVIII i XIX wieku. Wychowany w habsburskim Bielsku, kształcony w morawskich i praskich jesziwach, zetknął się z Haskalą i przeciwnikami mistycyzmu, aby następnie w Galicji świadomie wybrać chasydyzm. Był uczniem Menachema Mendla z Rymanowa, rabinem galicyjskim, później rabinem węgierskim, a ostatecznie zwierzchnikiem niezwykle zróżnicowanego judaizmu siedmiogrodzkiego. Dlatego Jechezkel Paneth jest jedną z najważniejszych postaci rabinicznych wywodzących się z tego miasta. Jego droga – od syna bielskiego dzierżawcy do naczelnego rabina całego Siedmiogrodu – pokazuje zarazem niezwykłą mobilność i rozległość sieci intelektualnych łączących na przełomie XVIII i XIX wieku żydowskie społeczności Śląska, Moraw, Czech, Galicji, Węgier i Siedmiogrodu – zaznacza Gmina Wyznaniowa Żydowska w Bielsku-Białej, która o dzisiejszej wizycie chasydów w Cieszynie poinformowała.