Szpitale na skraju finansowej zapaści? Starosta bielski ostrzega, ministerstwo zapowiada reformę

Ponad 90 procent badanych szpitali powiatowych zakończyło 2025 rok ze stratą na podstawowej działalności. Placówki alarmują o opóźnieniach w płatnościach z Narodowego Funduszu Zdrowia, niedoszacowanych procedurach i rosnących kosztach leczenia. Tymczasem Ministerstwo Zdrowia zapowiada zmiany dotyczące wynagrodzeń medyków, kontroli wydatków i organizacji szpitali. Czy proponowane rozwiązania wystarczą, by zapobiec pogłębianiu się kryzysu? O sytuacji mówił w Radiu BIELSKO starosta bielski Andrzej Płonka, prezes Związku Powiatów Polskich.

Szpitale powiatowe alarmują. Ponad 90 procent placówek ze stratą

W poniedziałek, 19 października, w Warszawie odbył się Szczyt Szpitali Powiatowych, zorganizowany przez Związek Powiatów Polskich oraz Ogólnopolski Związek Pracodawców Szpitali Powiatowych.

Spotkanie było poświęcone pogarszającej się kondycji finansowej placówek, które zapewniają mieszkańcom dostęp do leczenia i diagnostyki blisko miejsca zamieszkania.

Jak wynika z analizy Związku Powiatów Polskich, ponad 90 procent spośród 207 badanych szpitali wykazało stratę na działalności podstawowej w 2025 roku. Oznacza to, że problem nie dotyczy pojedynczych, źle prosperujących placówek, lecz znacznej części szpitalnictwa powiatowego.

– Duże szpitale, Chorzów, Siemianowice, Piekary Śląskie, wszystko pod kreską – mówił szef Związku Powiatów Polskich Andrzej Płonka. Wspomniał także o niepokojących doniesieniach dotyczących sytuacji szpitala w Pszczynie.

Starosta podkreśla, że problemy nie ograniczają się do szpitali powiatowych. Według niego z zadłużeniem zmagają się także placówki wojewódzkie i kliniczne.

Na trudną sytuację zwraca uwagę również Szpital Śląski w Cieszynie, którego przedstawiciele uczestniczyli w warszawskim spotkaniu.

Placówka wskazuje na trzy podstawowe problemy: opóźnienia w rozliczeniach z NFZ, zbyt niskie wyceny części procedur medycznych oraz rosnące koszty działalności.

Szpital ponosi wydatki związane z udzieleniem pomocy pacjentowi, zanim otrzyma za nią zapłatę. Musi w tym czasie finansować wynagrodzenia personelu, leki, materiały medyczne i utrzymanie infrastruktury.

Jeżeli środki z NFZ nie wpływają na czas lub nie pokrywają rzeczywistych kosztów leczenia, placówka musi szukać pieniędzy na bieżące funkcjonowanie.

Starosta bielski: „Będą szpitale upadać”

O konsekwencjach obecnego systemu finansowania mówił w Radiu BIELSKO stojący na czele Związku Powiatów Polskich starosta bielski.

Samorządowiec od lat zajmuje się problematyką ochrony zdrowia, również w ramach Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego.

W rozmowie z naszą redakcją nie ukrywał obaw dotyczących przyszłości szpitali.

– Chcę Państwu powiedzieć, będą szpitale upadać, niestety będą upadać – stwierdził Andrzej Płonka.

Jego zdaniem sytuacja osiągnęła punkt, w którym doraźne wsparcie finansowe przestaje wystarczać. Dotychczas kolejne interwencje i dodatkowe środki pozwalały placówkom przetrwać najtrudniejsze okresy, ale nie usuwały przyczyn narastającego zadłużenia.

Według przytoczonych przez niego szacunków, łączne zadłużenie szpitali w Polsce przekracza 30 miliardów złotych, z czego około jedna trzecia przypada na placówki powiatowe. 

Płonka podkreśla, że samorządy odpowiadają za funkcjonowanie wielu placówek, ale nie mają decydującego wpływu na wysokość kontraktów zawieranych z NFZ ani na wycenę świadczeń.

Szpital Śląski w Cieszynie: za każdym nierozliczonym świadczeniem stoi pacjent

Przedstawiciele Szpitala Śląskiego w Cieszynie podkreślają, że stabilność finansowa placówki bezpośrednio wpływa na możliwość zapewnienia mieszkańcom powiatu cieszyńskiego dostępu do leczenia.

Problemem są, między innymi, świadczenia wykonane ponad limity wynikające z kontraktów z NFZ. Nie wszystkie są rozliczane na takich samych zasadach, a w przypadku części z nich szpitale muszą czekać na zapłatę.

Cieszyńska placówka zwraca uwagę, że koszty udzielonej pomocy zostały już poniesione, niezależnie od tego, kiedy nastąpi rozliczenie.

Podczas Szczytu Szpitali Powiatowych przedstawiciele środowiska wskazali potrzebę dostosowania wycen świadczeń do rzeczywistych kosztów leczenia. Postulują także pełne finansowanie ustawowych obowiązków płacowych, uwzględnianie wzrostu pozostałych wydatków oraz comiesięczne rozliczanie wykonanych świadczeń.

Wśród propozycji znalazły się również skuteczne mechanizmy restrukturyzacji zadłużenia i przejrzyste zasady podejmowania decyzji o przyszłości szpitali.

Dlaczego szpitale zadłużają się mimo kontraktów z NFZ?

Jednym z głównych punktów sporu jest sposób finansowania obowiązkowych podwyżek wynagrodzeń pracowników ochrony zdrowia.

Andrzej Płonka podkreśla, że samorządowcy nie sprzeciwiają się wzrostowi płac pielęgniarek czy innych grup zawodowych. Uważają jednak, że decyzjom o podwyżkach powinno towarzyszyć zapewnienie odpowiednich, dodatkowych środków.

W przeciwnym razie szpitale muszą pokrywać rosnące koszty osobowe z pieniędzy przeznaczonych na bieżącą działalność leczniczą.

Starosta zwraca również uwagę na opóźnienia w rozliczeniach świadczeń. Według niego niektóre placówki mogą być zmuszone czekać na zapłatę nawet do kolejnego roku.

Takie rozwiązanie utrudnia zachowanie płynności finansowej. Szpital, który wykonał świadczenie, nie może odłożyć zapłaty za zużyte materiały czy pracę personelu do czasu otrzymania pieniędzy z NFZ.

Zaciąganie kredytów również nie jest prostym wyjściem. Zadłużone placówki mogą mieć problemy z uzyskaniem finansowania, a odsetki generują kolejne koszty.

Szpital Pediatryczny w Bielsku-Białej. Obawy o odpływ lekarzy

Samorząd powiatu bielskiego odpowiada za Szpital Pediatryczny w Bielsku-Białej, który zapewnia specjalistyczną opiekę najmłodszym pacjentom. Andrzej Płonka obawia się, że proponowane zmiany w systemie, mogą jeszcze bardziej utrudnić pozyskanie personelu medycznego. 

Sejm prowadzi obecnie prace nad rządowym projektem wprowadzającym limity wynagrodzeń personelu medycznego w publicznym systemie ochrony zdrowia. Projekt wywołuje ogromne emocje i po burzliwym drugim czytaniu został skierowany z powrotem do Komisji Zdrowia.

Wprowadza górną granicę wynagrodzenia lekarzy, która ma wynosić maksymalnie ośmiokrotność minimalnego wynagrodzenia. Przy jednym etacie oznacza to limit 38 400 zł brutto, a w przypadku łączenia dwóch etatów – maksymalnie 76 800 zł brutto.

Projekt ustawy zakłada również wprowadzenie limitu czasu pracy. Medycy będą mogli pracować maksymalnie w wymiarze godzin odpowiadającym dwóm etatom. Lekarze, pielęgniarki, położne, fizjoterapeuci i ratownicy medyczni będą musieli być zatrudnieni na co najmniej pół etatu. Podjęcie zatrudnienia u kolejnego świadczeniodawcy będzie wymagało oficjalnej zgody dotychczasowego pracodawcy.

To właśnie zmiany dotyczące zatrudnienia i wynagrodzeń budzą obawy części samorządowców. Ich zdaniem reforma może doprowadzić do odpływu lekarzy z niektórych placówek.

Ministerstwo podkreśla jednak, że przedstawione regulacje to sposób na bardziej racjonalne gospodarowanie pieniędzmi przeznaczonymi na leczenie.

Jawne konkursy i 400 dodatkowych etatów kontrolnych

Kolejnym elementem rządowego pakietu jest zwiększenie przejrzystości zatrudnienia w szpitalach.

Konkursy na udzielanie świadczeń medycznych mają być publikowane na jednej platformie. Dzięki temu możliwe byłoby sprawdzenie warunków zawieranych umów, w tym wysokości wynagrodzenia i wymiaru czasu pracy.

Obowiązek ten miałby obejmować zarówno samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej, jak i szpitale funkcjonujące w formie spółek.

Ministerstwo planuje ponadto rozbudowę korpusu kontrolerskiego NFZ. Docelowo przewidziano 400 etatów, których zadaniem ma być skuteczniejsze sprawdzanie sposobu wydatkowania publicznych pieniędzy.

Rząd zapowiada również rozwiązania dotyczące raportowania czasu pracy medyków i rekomendowanego udziału wynagrodzeń w budżetach placówek.

Według przedstawionych przez resort założeń budżet ochrony zdrowia na 2027 rok ma wynieść rekordowe 274 miliardy złotych.

Sieć szpitali ma działać dłużej. Co z reorganizacją oddziałów?

Wśród rządowych propozycji znalazło się także przedłużenie funkcjonowania obecnej sieci szpitali o dwa lata, do 30 czerwca 2029 roku.

Ministerstwo analizuje jednocześnie zmiany profili działalności placówek oraz możliwości ich konsolidacji. Resort podkreśla, że reorganizacja powinna uwzględniać potrzeby zdrowotne mieszkańców i zmiany demograficzne.

Dla samorządów kluczowe pozostaje pytanie, czy reorganizacji będzie towarzyszyć stabilny sposób finansowania świadczeń, które nadal muszą być dostępne dla mieszkańców.