Nowości w Muzeum Historycznym. Po raz pierwszy zaprezentowana zostanie słynna porcelana Sułkowskich

Muzeum Historyczne w Bielsku-Białej zaprasza na wyjątkowe wystawy i wydarzenia w 2026 roku. Będzie wiele nowości, a wśród nich przełomowa wystawa legendarnej porcelany rodu Sułkowskich.

Zamek Książąt Sułkowskich w Bielsku-Białej wchodzi w nowy rok z rozmachem, proponując mieszkańcom i turystom niezwykle bogaty program wystawienniczy. Od przełomowej prezentacji legendarnej porcelany Sułkowskich, przez poruszającą opowieść o Zaolziakach, aż po średniowieczne konflikty i subtelną sztukę akwareli Fałata – muzeum zapowiada, że najbliższe miesiące pełne będą historii, emocji i estetycznych zachwytów.

Średniowieczne pogranicze w ogniu konfliktów

Rok 2026 otwiera wystawa czasowa „Batalie i konflikty: działania militarne na pograniczu śląsko-małopolskim w późnym średniowieczu”, czynna do 8 lutego. Ekspozycja przenosi zwiedzających w burzliwy XIV i XV wiek – czasy konfliktów polsko-czeskich o Śląsk, wojen husyckich, walk Piastów oświęcimskich z Jagiellonami oraz działalności rycerzy-rabusiów.

To nie tylko opowieść o wojnach, lecz także o ludziach, zamkach i granicach, które kształtowały region. Szczególną okazją do pogłębionego poznania tematu będzie oprowadzanie kuratorskie 15 stycznia 2026 r. o godz. 16.30, które poprowadzi dr Cezary Namirski. Organizatorzy zapowiadają liczne ciekawostki i mało znane epizody historyczne.

„Gioconda” europejskiej porcelany wraca do Bielska-Białej

Prawdziwym wydarzeniem sezonu będzie jednak wystawa „Przy książęcym stole. 290. rocznica powstania miśnieńskiego serwisu Aleksandra Józefa Sułkowskiego”, dostępna od 20 stycznia do 31 sierpnia 2026 roku. To ekspozycja bez precedensu – zarówno w skali regionu, jak i kraju.

Serwis Sułkowskiego, nazywany „Giocondą europejskiej porcelany”, uznawany jest za jedno z największych arcydzieł XVIII-wiecznej sztuki użytkowej. Stworzony w latach 1735–1737 w Miśni według projektu Johanna Joachima Kaendlera, był pierwszym tak rozbudowanym, personalizowanym zestawem porcelany wykonanym dla urzędnika królewskiego. Co więcej, to właśnie na tych naczyniach król August III Sas po raz pierwszy złamał dworską etykietę, rezygnując ze sreber na rzecz porcelany.

Na wystawie zobaczymy obiekty ze zbiorów własnych muzeum, prestiżowych instytucji muzealnych w Polsce oraz unikatowe eksponaty z kolekcji prywatnej – użyczone przez wnuka księcia Romana Sułkowskiego. To historyczny powrót arcydzieła do miejsca, z którym było związane przez wieki.

Zaolzie – sztuka jako pamięć i tożsamość

Szczególnie ważnym i poruszającym projektem będzie wystawa „Sztuka a tożsamość. Polscy artyści zaolziańscy ze zbiorów Muzeum Historycznego w Bielsku-Białej”. Ekspozycja opowiada o Polakach z Zaolzia – społeczności, którą po 1920 roku granica na Olzie odcięła od ojczyzny, nie odbierając jednak kultury, pamięci i poczucia przynależności.

Warto podkreślić, że wystawa „Sztuka a tożsamość. Polscy artyści zaolziańscy ze zbiorów Muzeum Historycznego w Bielsku-Białej” stanowi część szerszego projektu badawczo-wystawienniczego „Z Archiwum Z. Pamiątki rodzinne Polaków z Zaolzia”, który będzie główną osią narracyjną poświęconą losom zaolziańskiej społeczności. Rdzeniem projektu jest poruszająca ekspozycja oparta na autentycznych pamiątkach, dokumentach i fotografiach przekazanych przez mieszkańców Zaolzia. Prezentowana od 1 marca do końca maja 2026 roku wystawa „Z Archiwum Z” ukazuje historię Polaków z Zaolzia z perspektywy indywidualnych losów i doświadczeń, a towarzysząca jej prezentacja dzieł artystów zaolziańskich poszerza tę opowieść o wymiar artystyczny i tożsamościowy.

Kuratorką wystawy jest Sylwia Grudzień – etnolożka i badaczka pamięci kulturowej. Zgromadzono ponad 350 unikalnych pamiątek należących do 23 domowych archiwistów z miejscowości po obu stronach Olzy, m.in. z Cieszyna i Czeskiego Cieszyna, Karwiny, Trzyńca, Hawierzowa czy Mostów koło Jabłonkowa. Najliczniejszą grupę eksponatów stanowią pamiątki z okresu II wojny światowej, w tym związane z Polskimi Siłami Zbrojnymi na Zachodzie, ale na wystawie zobaczyć można również obiekty dotyczące I wojny światowej, działalności polskich organizacji na Zaolziu, a także instrumenty muzyczne, stroje ludowe, biżuterię, dzieła sztuki i przedmioty codziennego użytku.

Integralną częścią ekspozycji jest cykl fotografii Grzegorza Piaskowskiego, kuratora z Muzeum Mazowieckiego w Płocku, który sportretował domowych archiwistów w ich własnych domach na Zaolziu – zdjęcia te, uzupełnione pejzażami i widokami ważnych miejsc regionu, nadają wystawie silny, osobisty i emocjonalny charakter. Ekspozycji towarzyszy bogato ilustrowany katalog pod tym samym tytułem, autorstwa Sylwii Grudzień, zawierający reportaż historyczny, dokumentację ponad 300 eksponatów oraz portrety bohaterów wystawy.

Akwarela – od Fałata do współczesności

Muzeum nie zapomina także o miłośnikach sztuki. W Fałatówce w Bystrej oraz na Zamku Sułkowskich kontynuowany będzie projekt „Acquerello gościnnie u Fałata”, poświęcony akwareli – technice trudnej, delikatnej i wymagającej mistrzostwa.

Od 17 stycznia do 15 marca 2026 r. w Fałatówce prezentowana będzie wystawa Janusza Motylskiego. Spotkanie z artystą zaplanowano na 8 lutego 2026 r., a dodatkową atrakcją stanie się pokaz akwareli Juliana Fałata „Pejzaż z Czorsztyna” z 1928 roku w salach zamkowych.

Do odwiedzin w Muzeum Historycznym zachęca dyrektor Iwona Purzycka: