Gdzie schronić się w razie alarmu? Starostwo ma plan na dawny bank

Gdzie udać się po usłyszeniu syren alarmowych? W powiecie cieszyńskim nie ma obecnie klasycznych schronów spełniających wymagania obowiązujących przepisów. Są jednak 233 punkty schronienia, które według strażaków mogą pomieścić ponad 44 tys. osób. To około jednej czwartej mieszkańców powiatu. Sytuacja może się zmienić, bo starostwo kupiło budynek po dawnym banku w centrum Cieszyna. Znajdujący się pod nim skarbiec ma potencjał, by stać się obiektem zbiorowej ochrony. Na razie nie wiadomo jednak, czy formalnie będzie mógł zostać uznany za schron.

Temat miejsc, w których mieszkańcy mogliby znaleźć ochronę w sytuacji kryzysowej, wrócił wraz ze zmianami przepisów dotyczących ochrony ludności i obrony cywilnej. Nowelizacja, która weszła w życie 29 maja 2026 roku, wprowadziła do systemu m.in. punkty schronienia. Obowiązujące przepisy rozróżniają budowle ochronne, czyli schrony i ukrycia, miejsca doraźnego schronienia oraz punkty schronienia. Te ostatnie nie są tym samym co schron.

233 punkty schronienia. Miejsca dla ponad 44 tysięcy osób

Schronów i ukryć w całym kraju, również w naszym regionie, brakuje. Natomiast punkty schronienia to istniejące budynki lub ich części, które mogą zapewnić podstawową ochronę przed nagłym zagrożeniem. Ustawa wskazuje m.in. na niebezpieczne zjawiska pogodowe oraz skutki użycia konwencjonalnych środków rażenia. Inwentaryzacją tych obiektów zajmują się komendanci powiatowi lub miejscy Państwowej Straży Pożarnej.

W powiecie cieszyńskim takich miejsc zidentyfikowano 233.

– Punkty schronienia są to takie miejsca, które mają odpowiedniej wytrzymałości stropy, ściany murowane bądź żelbetowe. Najczęściej są to budynki częściowo lub całkowicie podpiwniczone, gdzie nie znajduje się składowisko jakichś materiałów technicznych niebezpiecznych, gdzie nie ma instalacji gazowych i gdzie mogą tymczasowo – na około 2 dni do 3 dni do 72 godzin – schronić się ludzie z naszego powiatu – wyjaśnia bryg. Michał Pokrzywa, komendant powiatowy Państwowej Straży Pożarnej w Cieszynie.

Jak mówi komendant, wskazane miejsca mają łącznie pojemność przekraczającą 44 tys. osób. Przy około 175 tys. mieszkańców powiatu oznacza to miejsca dla nieco ponad 25 proc. populacji.

Nie należy jednak wyobrażać sobie 233 bunkrów. Wśród punktów znajdują się piwnice i sutereny budynków, takich jakich szkoły czy urzędy lub parkingi podziemne. Komendant wymienia też m.in. podziemny parking galerii Stela w Cieszynie, czy większe obiekty hotelarskie w Ustroniu i Wiśle.

Dawny bank w centrum Cieszyna. W podziemiach jest skarbiec

– Powiat jest takim miejscem na ziemi, gdzie są w różnych miejscach gospodarstwa, domy i my pójdziemy w tym kierunku, żeby uświadomić ludzi, że każdy musi sam zabezpieczyć sobie, sąsiadowi ewentualnie, jeżeli tylko ma piwnicę i ma takie miejsce schronienia – mówi, pytana przez radio BIELSKO o miejsca schronienia na terenie powaitu cieszyńskiego, starosta Janina Żagan. Zdradza jednak, że samorząd powiatowy ma też plan na zapewnienie bezpieczeństwa  na wyższym poziomie. 

Plan powiatu dotyczy budynku po dawnym banku w centrum Cieszyna. Starostwo sfinalizowało już jego zakup. Szczególne znaczenie mają podziemia, gdzie znajduje się dawny skarbiec bankowy.

– Będziemy mieli takie miejsce, które spełnia wszelkie warunki. Już podpisaliśmy akt notarialny i kupiliśmy budynek po dawnym banku, w centrum Cieszyna, który jest sporym obiektem. A podziemia tego budynku to skarbiec bankowy, który spełnia warunki takiego profesjonalnego miejsca i będzie przystosowane właśnie do takich celów – mówi starosta cieszyńska Janina Żagan.

Starosta podkreśla, że prace przygotowawcze już trwają. Nad przyszłością obiektu pracują służby powiatu i specjaliści zajmujący się projektowaniem tego rodzaju miejsc.

Na tym etapie trzeba jednak zachować ostrożność w nazywaniu bankowego skarbca „schronem”. Samo solidne wykonanie pomieszczeń nie przesądza jeszcze o ich formalnej klasyfikacji.

Ekspertyza odpowie, czy powstanie prawdziwy schron

jak wyjaśnia Zenon Woźniak, kierownik Biura Bezpieczeństwa i Zarządzania Kryzysowego Starostwa Powiatowego w Cieszynie, samorząd powiatowy wystąpił o pieniądze na wykonanie specjalistycznej ekspertyzy. To ona ma określić rzeczywisty potencjał budynku.

– Wystąpiliśmy o środki na ekspertyzę, więc dopiero fachowcy się wypowiedzą, jaki potencjał jest w tym obiekcie. Czy uda się to rzeczywiście zamienić na schron w pełnym tego słowa znaczeniu, czy ewentualnie obiekt zbiorowej ochrony niższej kategorii czyli na przykład ukrycie lub ewentualnie miejsce doraźnego schronienia. To się jeszcze okaże w wyniku szczegółowej ekspertyzy, jeszcze na dzisiaj trudno tak jednoznacznie stwierdzić – mówi Zenon Woźniak.

Ekspertyza ma być sfinansowana z dotacji wojewódzkiej i powinna być gotowa do końca roku. Wstępne oceny PSP oraz Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego mają wskazywać, że budynek rzeczywiście posiada potencjał do stworzenia w nim obiektu zbiorowej ochrony.

Dopiero później będzie można mówić o jego projektowaniu i dostosowaniu. Starosta Janina Żagan zapowiada, że powiat zamierza wykorzystywać dostępne środki przeznaczone na ochronę ludności.

– Będziemy mieli przez profesjonalną firmę wykonany projekt i wtedy przystąpimy już do realizacji, zgodnie z tym projektem przygotujemy takie miejsce – zapowiada starosta.

Powiat stawia również na magazyn kryzysowy

Budynek dawnego banku nie jest jedynym przedsięwzięciem związanym z bezpieczeństwem publicznym. Powiat przygotowuje również magazyn na potrzeby sytuacji kryzysowych. Adaptowana jest dawna sala gimnastyczna technikum w Ustroniu. Jak podkreśla starosta, lokalizacja – w centrum powiatu – została wybrana m.in. ze względu na dogodny dojazd z różnych części powiatu.

Obiekt ma być wyposażony w odpowiednie zabezpieczenia i warunki umożliwiające przechowywanie także takich materiałów, które wymagają szczególnego sposobu magazynowania, w tym leków. Ma stanowić zaplecze dla działań podejmowanych podczas kryzysu.

– Powiat się przygotowuje, ale też staramy się racjonalnie wydawać te pieniądze – podsumowuje Janina Żagan.

Gdzie sprawdzić najbliższy punkt schronienia?

Mieszkańcy nie muszą samodzielnie szukać odpowiedniej piwnicy czy parkingu. Państwowa Straż Pożarna uruchomiła narzędzie „Gdzie się ukryć”, które wskazuje najbliższe punkty schronienia i pozwala uruchomić prowadzącą do nich nawigację. Po wcześniejszym pobraniu danych może działać również bez dostępu do internetu.

Sprawdź najbliższy punkt w „Gdzie się ukryć”

Warto sprawdzić takie miejsce wcześniej, a nie dopiero po usłyszeniu alarmu. Tym bardziej że system wciąż jest rozwijany. Jeszcze 17 września Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji informowało o przygotowywaniu przepisów dotyczących jednolitego oznakowania punktów schronienia. Mają być oznaczane międzynarodowym znakiem obrony cywilnej oraz napisem „PUNKT SCHRONIENIA”.