Rodzina zamiast instytucji. Dzieci czekają na bezpieczny dom

Rodzinna piecza zastępcza, nazywana też rodzicielstwem zastępczym, ma zastąpić dziecku dom wtedy, gdy rodzice biologiczni nie mogą zapewnić mu opieki. Piecza zastępcza dzieli się na instytucjonalną, czyli między innymi domy dziecka, oraz rodzinną. Do tej drugiej należą rodziny zastępcze spokrewnione, zawodowe i niezawodowe, a także rodzinne domy dziecka.

W naszym temacie tygodnia skupiamy się właśnie na pieczy rodzinnej. Bo domu nie zastąpi nawet najlepsza instytucja.

Piecza zastępcza to nie adopcja

Warto to jasno powiedzieć: piecza zastępcza nie jest adopcją. Z założenia ma charakter czasowy. Dziecko trafia do niej na podstawie postanowienia sądu, gdy jego rodzina biologiczna nie może – przynajmniej przez jakiś czas – zapewnić mu bezpieczeństwa i opieki.

Z najnowszych danych Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej za 2024 rok wynika, że w rodzinnej pieczy zastępczej przebywało 60 169 osób. W tej liczbie są także pełnoletni wychowankowie, którzy po ukończeniu 18 lat nadal pozostają w pieczy, najczęściej dlatego, że kontynuują naukę.

Po ich odliczeniu wychodzi, że rodzinną pieczą zastępczą objętych było 50 298 dzieci poniżej 18. roku życia.

Dzieci więcej niż rodzin

Problemem pozostaje brak miejsc. Na koniec 2024 roku 1 863 dzieci czekało na umieszczenie w pieczy zastępczej na mocy orzeczenia sądu. Resort wskazuje, że trudności z wykonaniem takich postanowień dotyczyły ponad połowy powiatów.

To pokazuje skalę problemu. Rodzinna piecza zastępcza jest w Polsce preferowaną formą opieki nad dzieckiem poza rodziną biologiczną, ale system nadal potrzebuje nowych rodzin i większego wsparcia dla tych, które już opiekują się dziećmi. Sedno sprawy jest proste: dzieci potrzebujących bezpiecznego domu jest więcej niż rodzin, które mogą ten dom dać.

„Podziel się domem” w Bielsku-Białej

Aby tę równowagę poprawić, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Bielsku-Białej, we współpracy z Fundacją Grupy Kęty Dzieciom Podbeskidzia, realizuje projekt „Podziel się domem” (kliknij TUTAJ).

Jego celem jest promocja rodzicielstwa zastępczego i zachęcanie mieszkańców do tworzenia rodzin zastępczych dla dzieci, które z różnych powodów nie mogą wychowywać się w swoich rodzinach biologicznych. Projekt pokazuje, że piecza zastępcza bezpieczny dom na czas, w którym rodzina biologiczna dziecka próbuje uporządkować swoją sytuację.

Kampania jest adresowana przede wszystkim do osób i rodzin z Bielska-Białej oraz okolic. Takich, które rozważają zostanie rodziną zastępczą albo chcą dowiedzieć się, jak mogą pomóc dzieciom potrzebującym opieki. 

Piknik, rozmowy i drożdżówka z przesłaniem

Jedną z form promocji rodzicielstwa zastępczego będzie tematyczny piknik, który odbędzie się w czerwcu w Bielsku-Białej. To właśnie piknik będzie jednym z tematów naszej rozmowy z Eweliną Polak, wicedyrektor bielskiego MOPS-u, która odpowiada za pieczę zastępczą.

W marcu MOPS i Fundacja Grupy Kęty podpisały też umowę dotyczącą współpracy z Fundacją Nadzieja. Dzięki niej w kawiarni społecznej Klimczokówka w bielskiej Wapienicy można zjeść wyjątkową drożdżówkę o nazwie „Podziel się”. Jej zadaniem jest promocja projektu i samej idei rodzicielstwa zastępczego.

MOPS oraz obie fundacje zapraszają do Klimczokówki na spotkania przy kawie i drożdżówce. Można tam dowiedzieć się więcej o pieczy zastępczej i porozmawiać o tym, jak wygląda taka forma pomocy dzieciom. Pierwsze spotkanie odbyło się 18 kwietnia.

Wsparcie także w powiecie bielskim

Piecza zastępcza to również jeden z obszarów działania Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Bielsku-Białej (kliknij TUTAJ). PCPR również szuka różnych dróg, aby zachęcić mieszkańców powiatu do zaangażowania się w pieczę zastępczą. Niedawno, po raz pierwszy, odbyła się  Gali Pieczy Zastępczej, w trakcie której zaprezentowano platformę internetową „Wspieraj z Sercem”.

Platforma łączy osoby potrzebujące wsparcia z darczyńcami. Umożliwia przekazywanie pomocy finansowej i rzeczowej, a także oferowanie konkretnych usług dla dzieci z rodzin zastępczych oraz osób wchodzących w dorosłość (kliknij TUTAJ)

Bielski PCPR podpisał też porozumienie z Uniwersytetem Bielsko-Bialskim. Dotyczy ono działań na rzecz dzieci przebywających w pieczy zastępczej. Dzięki tej współpracy, w połowie maja, na terenie uniwersytetu odbyło się wydarzenie „Okaż swoją pomocną dłoń” z udziałem około 40 dzieci z rodzin zastępczych z terenu powiatu bielskiego.

Spotkanie miało zachęcić studentów do wolontariatu, który może być realnym wsparciem dla rodzin zastępczych.

– Bardzo się cieszę i dziękuję całej społeczności akademickiej oraz studentom. To była niewiarygodna energia i zaangażowanie, co było widać od pierwszych chwil. Dzieciaki były mega zadowolone i szczęśliwe. Dzieci już pytają o kolejne spotkania na uczelni. Drzwi zostały otwarte – mówi Katarzyna Olszyna, dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie.

Inicjatorką wydarzenia ze strony uczelni była dr Irena Dudzik-Lewicka z Katedry Marketingu i Przedsiębiorczości.
Co ważne, inicjatywa już przynosi konkretne efekty. Po wydarzeniu pojawili się pierwsi chętni do wolontariatu.

– Mamy już pierwsze zgłoszenia studentów wolontariuszy i bardzo za to dziękujemy. Jesteśmy na etapie rozpoznawania potrzeb i oczekiwań, by jak najlepiej zaangażować studentów do pomocy dzieciom i rodzinom zastępczym. Myślimy m.in. o korepetycjach – mówi Katarzyna Olszyna.

Bezpłatna pomoc w regionalnym centrum

Od listopada ubiegłego roku w Bielsku-Białej działa też Regionalne Centrum Wspierania Pieczy Zastępczej. To jedno z pięciu takich miejsc w województwie śląskim. Placówka mieści się na terenie należącym do ZIAD, przy al. Armii Krajowej 220, w pawilonie nr 3, na parterze.

Jak mówi Dorota Pasich, kierowniczka centrum, wspiera ono dzieci i rodziców z pieczy zastępczej, a docelowo  także organizatorów tej pieczy, a także osoby i instytucje z nią związane. Wsparcie odbywa się poprzez diagnozę dzieci i dobór odpowiedniej terapii. Rodzic zastępczy nie jest pozostawiony sam sobie, zawsze może skonsultować ze specjalistą stan zdrowia dziecka.

Ważna informacja: oferta centrum w Bielsku-Białej jest bezpłatna. Placówka działa w ramach programu dofinansowanego z Unii Europejskiej pod nazwą „Deinstytucjonalizacja i wsparcie wojewódzkiej pieczy zastępczej” (kliknij TUTAJ).

Regionalne Centrum Wspierania Pieczy Zastępczej w Bielsku-Białej obejmuje miasto Bielsko-Biała oraz powiaty: bielski, cieszyński i żywiecki.

To pierwsza część tematu tygodnia

Tekst, który właśnie przeczytaliście, to pierwsza część naszego tematu tygodnia. Przed nami jeszcze dwie odsłony.

We wtorek opublikujemy sondę uliczną. Na jej podstawie powstanie rolka, którą znajdziecie w naszych mediach społecznościowych. Szukajcie jej na facebookowym fanpage’u Waszym Okiem – Radio BIELSKO.

W środę naszym gościem będzie Ewelina Polak, zastępczyni dyrektora MOPS w Bielsku-Białej. Rozmowę wyemitujemy na antenie po wiadomościach, które rozpoczną się o 8:30.