Górale z Istebnej zatańczyli przed Habsburgiem. Niezwykła historia sprzed 125 lat ożyła na scenie

Jak wyglądało spotkanie górali z Istebnej z arcyksięciem Fryderykiem Habsburgiem w 1901 roku? Do wydarzeń sprzed 125 lat nawiązało widowisko historyczno-folklorystyczne przygotowane przez Zespół Regionalny „Istebna”. Na scenie pojawiło się 30 artystów, a w przedstawieniu nie zabrakło góralskiej muzyki, tradycyjnych tańców, pasterskich zwyczajów i wątku miłosnego.

30 października w restauracji Dwór Kukuczka w Istebnej odbyła się premiera widowiska „Jak górale z Istebnej przed arcyksięciem Fryderykiem Habsburgiem na Przysłopie tańcowali”.

Przedstawienie nawiązywało do wydarzenia z 1901 roku. Wówczas arcyksiążę Fryderyk Habsburg, przebywający w zameczku myśliwskim na Przysłopie, zaprosił górali z Istebnej, aby zaprezentowali mu swoją muzykę i taniec.

To właśnie z tym historycznym spotkaniem wiązane są początki Zespołu Regionalnego „Istebna”. Po 125 latach artyści postanowili przypomnieć tę historię w formie scenicznego widowiska.

Na scenie wystąpiło 30 byłych i obecnych członków zespołu. Wykorzystano dawne stroje, tradycyjną muzykę i tańce charakterystyczne dla górali Beskidu Śląskiego.

W rolę arcyksięcia wcielił się Jacek Lipiński z Górek Wielkich, znany z działalności związanej z pielęgnowaniem tradycji habsburskich.

Historia prawdziwa, ale fabuła z wyobraźni twórców

Choć punktem wyjścia do przygotowania przedstawienia było autentyczne wydarzenie, jego scenariusz nie stanowił dosłownej rekonstrukcji historycznej.

Autorami tekstu są Barbara i Jakub Skałkowie, a za reżyserię odpowiadał Tadeusz Papierzyński. Twórcy wzbogacili opowieść o sceny z życia dawnych mieszkańców Istebnej, motywy pasterskie, historię miłosną i wydarzenia rozgrywające się w starej karczmie.

– Chcieliśmy w ramach jubileuszu zespołu przygotować coś nowego, a jednocześnie mocno nawiązującego do naszych korzeni. Motywem przewodnim było spotkanie górali z arcyksięciem Fryderykiem Habsburgiem, jednak fabuła została wymyślona przez nas – stąd motywy pasterskie, wątek miłosny czy sceny w starej karczmie. No i całość miała być śpiewana – zarówno dialogi, jak i kwestie narratora – tłumaczy Tadeusz Papierzyński.

Muzyka odgrywała więc szczególną rolę. Śpiewane były nie tylko tradycyjne utwory, ale również dialogi i partie narratora.

– Napisaliśmy to po połowie: ja mam swoje sceny i Kuba ma swoje sceny. Mamy nadzieję, że udało się talenty wszystkich występujących artystów ukazać w tej sztuce – opowiadali podczas premiery Barbara i Jakub Skałkowie.

Jubileusz Zespołu Regionalnego „Istebna” i pamięć o tradycjach

Widowisko przygotowano w ramach jubileuszu zespołu, którego historia sięga spotkania górali z arcyksięciem w 1901 roku.

Wśród publiczności znaleźli się między innymi wójt Istebnej Stanisław Legierski, dyrektorka Regionalnego Ośrodka Kultury w Bielsku-Białej Aneta Legierska-Bujok, dyrektorka Gminnego Ośrodka Kultury w Istebnej Ewa Cudzich oraz radni gminy.

W wydarzeniu uczestniczyła także etnografka Małgorzata Kiereś, która przed laty przypomniała historię spotkań górali z Fryderykiem Habsburgiem.

Przedstawienie połączyło lokalną historię z żywym folklorem, pokazując tradycje Istebnej w formie teatralnej, przygotowanej zarówno przez obecnych, jak i dawnych członków zespołu.

Realizację przedsięwzięcia wsparto środkami Narodowego Instytutu Wolności w ramach programu NOWEFIO na lata 2021–2030, za pośrednictwem Stowarzyszenia „Pro Carpathia”, a także środkami samorządu województwa śląskiego w ramach Roku Górali i Obrzędów Pasterskich.